Hãy giải thích và chứng minh rằng thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị.

Hãy giải thích và chứng minh rằng thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị.
Đánh giá bài viết

 Hãy giải thích và chứng minh rằng thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị.

I. MỞ BÀI

–   "Tố Hữu là nhà thơ của lẽ sống lớn, của những tình cảm lớn, niềm vui lớn của cách mạng và con người cách mạng (….). Xuân Diệu khẳng định: "Tố Hữu đã đưa thơ chính trị lên đến trình độ tha rất đỗi trữ tình".

–   Kế tục dòng thơ yêu nước cách mạng từ đầu thế kỉ XX của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, thơ ca Xô viết Nghệ Tĩnh, thơ Tố Hữu "đã được đổi mới trên cơ sở vận dụng những thành tựu hiện đại hóa thơ ca đương thời, đem đến cho văn học cách mạng một tiếng thơ sôi nổi, trẻ trung, mới mẻ và tràn đầy cảm hứng lãng mạn, đã mở ra một khuynh hướng lớn và có vị trí chủ đạo – khuynh hướng trữ tình chính trị – trong suốt mấy chục năm của nền tha hiện đại Việt Nam." (Ngữ văn nâng cao, Tập một. Nxb Giáo dục, 2007. t. 98 – 99).

II.  THÂN BÀI      '

Loading...

A. NỘI DUNG THƠ

1.  Mục đích sáng tác của Tố Hữu là phục vụ sự nghiệp cách mạng trong từng giai đoạn, thể hiện qua các tập thơ Từ ấy, Việt Bắc, Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa… Ở Tố Hữu, chính trị là một nguồn thơ vì đó là lẽ sống, niềm tin và ước mơ của nhà thơ. Con. người trong thơ Tố Hữu luôn luôn được nhìn ở những quan hệ chính trị. Đôi khi ông nói đến đời tư, đời thường, chẳng qua cũng chỉ là để tô đậm phẩm chất chính trị của nhân vật mà thôi:

Mà nói vậy: "Trái tim anh đó

 Rất chân thật, chia ba phần tươi đỏ:

Loading...

Anh dành riêng cho Đảng phần nhiều,

Phần cho thơ, và phần để em yêu…"

–   Ở Từ ấy, khi bắt đầu giác ngộ lí tưởng cách mạng, mặt trời chân lí chói qua tim, nhà thơ ca ngợi lí tưởng, kêu gọi quần chúng bị áp bức hãy lên đường đấu tranh:

Quyết chiến đấu! Nào ta liên hiệp lại

Hỡi tù nhân khốn nạn của bần cùng!

Ngày mai đây, tất cả sẽ là chung

Tất cả sẽ là vui và ánh sáng!

(Liên hiệp lại)

–   Việt Bắc ra đời trong kháng chiến chống Pháp, với một số bài thơ mang tính sử thi, là tiếng ca hùng tráng về cuộc sống kháng chiến, con người kháng chiến hào hùng:

Những đường Việt Bắc của ta

Đêm đêm rầm rập như là đất rung

Quân đi điệp điệp trùng trùng

Ánh sao đầu súng bạn cùng mũnan

Dân công đỏ đuốc từng đoàn

Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay.

–   Sau Việt Bắc, tập thơ Gió lộng là niềm vui dạt dào phơi phới của nhân dân miền Bắc tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội:

Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát

Giữa đôi bờ rào rạt lúa ngô non.

Yêu biết mấy, những con đường ca hát

 Qua công trường mới dựng mái nhà son!

(Mùa thu mới)

–   Hai tập thơ Ra trận, Máu và Hoa ra đời trong cao trào cả nước chống Mĩ, là tiếng hát của cả một đất nước, một dân tộc cùng ra trận, đậm nét sử thi:

Chào 61! Đỉnh cao muôn trượng

 Ta đứng đây, mắt nhìn bốn hướng

Trông lại nghìn xưa, trông tới mai sau

Trông Bắc, trông Nam, trông cả địa cầu!

(Bài ca mùa xuân 1961)

1. Nhân vật trong thơ

(1) Với cảm hứng lãng mạn, nhân vật trong tập thơ đầu tay Từ ấy là hình ảnh một thanh niên yêu đời, say mê lí tưởng cách mạng:

Sống đã vì cách mạng, anh em ta

 Chết cùng vì cách mạng, chẳng phiền hà!

(Trăng trối)

(2) Đến Việt Bắc, nhân vật trung tâm của thơ Tố Hữu là người chiến sĩ, là quần chúng cách mạng trong kháng chiến chống Pháp.

–   Hình ảnh anh bộ đội lên Tây Bắc:

Rất đẹp hình ảnh lúc nắng chiều

 Bóng dài lên đỉnh dốc cheo leo

Núi không đè nổi vai vươn tới

 Lá ngụy trang reo với gió đèo…

(Lên Tây Bắc)

–   Hình ảnh của tuổi nhỏ anh hùng qua nhân vật Lượm trong công tác giao liên:

Vụt qua mặt trận

Đạn bay vèo vèo

Thư đề "Thượng khẩn "

Sợ chi hiểm nghèo?

(Lượm)

–   Hình ảnh người phụ nữ Bắc Giang con bế con bồng, một bà bủ Phú Thọ nằm ổ chuối khô, một bà mẹ Việt Bắc con mếcó ba, trai hai gái một, một bà bầm mưa phùn ướt áo tứ thân… Tất cả đều thể hiện tình cảm, tinh thần của người phụ nữ Việt Nam: tình cảm yêu nước gắn bó với cách mạng, tinh thần chịu đựng hi sinh một cách thầm lặng để chồng con ra trận đánh đuổi giặc thù.

(3) Nhân vật trong Gió lộng là những con người tập làm chủ, tập làm người xây dựng, đoàn kết, cần kiệm xây dựng đất nước:

Dọn tí phân rơi, nhặt từng ngọn lá

Mỗi hòn than, mẩu sắt, cân ngô

Ta nâng niu, gom góp dựng cơ đồ.

 (Bài ca mùa xuân 1961)

–   Hướng về miền Nam còn chìm trong máu lửa, hình ảnh nhân vật xuất hiện trong những trang thơ Tố Hữu mang vẻ đẹp hào hùng, rực rỡ: anh Trỗi, chị Lí. Chị Trần Thị Lí dù bị tra tấn dã man:

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

nhưng quân thù vẫn:

Không giết được em, người con gái anh hùng.

Tác giả tin tưởng rằng người con gái Việt Nam đó sẽ trở về quê hương ngày miền Nam giải phóng:

Em sẽ đứng trên đôi chân tuổi trẻ.

Đôi gót đỏ sẽ trở về quê mẹ

Em sẽ đi trên đường ấy thênh thang

Như những ngày xưa, rực rỡsao vàng!

(4) Đến Ra trận, Máu và Hoa, hình ảnh nhân dân của hai miền Nam, Bắc vẫn giữ nét đẹp hào hùng so với hình ảnh nhân dân ta trong kháng chiến chống Pháp, nhưng có khác, đó là độ lớn của những con người ngày càng lớn mạnh hơn:

Anh đi xuôi ngược tung hoành

Bước dài như gió lay thành chuyển non.

(Tiếng hát sang -xuân )

Nếu được làm hạt giống để mùa sau

Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa

Vui gì hơn làm người lính đi đầu

Trong đêm tối, tim ta là ngọn lửa!

(Chào xuân 1967)

3. Tình cảm, trong thơthiên về chính trị

–   Tình yêu Đảng với tấm lòng sắt son:

Sống cùng Đảng, chết không rời Đảng

 Tấm lòng son chong rạng nghìn thu

Mặt trời có lúc mây mù

Trái tim kia vẫn đỏ bầu máu tươi.

(Ba mươi năm đời ta có Đảng)

–   Tình yêu Bác:

Ôi lòng Bác vậy, cứ thương ta

Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa

Chỉ biết quên mình cho hết thảy

 Như dòng sông chảy, nặng phù sa.

(Theo chân Bác)

–   Tình yêu đất nước, quê hương:

Ôi Huế ngàn năm, Huế của ta

 Đường vào sẽ nối lại đường ra

Như con của mẹ về quêmẹ

Huế lại về vui giữa Cộng hòa.

(Quê mẹ)

–   Tình đồng chí:

Chết nằm xuống còn hôn cờ Đảng

 Chết còn trao súng đạn quên đau

 Chết còn trút áo cho nhau

 Bát cơm dành để người sau ấm lòng.

(Ba mươi năm đời ta có Đảng)

B. NGHỆ THUẬT THƠ

–   Thơ Tố Hữu vừa thể hiện nội dung chính trị, vừa tác động tình cảm người đọc bằng những hình ảnh gợi cảm, nhạc điệu réo rắt, giọng điệu tâm tình:

Mình về, có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về rừng núi nhớ ai

Trám bùi để rụng, măng mai để già.

(Việt Bắc)

–   Tố Hữu cũng sử dụng rộng rãi bút pháp tượng trưng để thể hiện lí tưởng và những ước mơ:

Vì sao ngày một thanh tân?

Vì sao người lại mến thân hơn nhiều?

Vì sao cuộc sống ta yêu

Mỗi giây mỗi phút, sớm chiều thiết tha?

Vì sao mỗi hạt mưa sa,

Mỗi tia nắng rọi cũng là tình chung?

Xuân vui ca hát mọi vùng

Bắc Nam đâu cũng anh hùng, vì sao?

(Tiếng hát sang xuân)

–   Nhất là hình ảnh tuy đơn sơ nhưng vô cùng gợi cảm, thể hiện linh hồn của đất nước quê hương:

Khi con tu hú gọi bầy

Lúa chiêm đang chín, trái cây ngọt dần

Vườn râm dậy tiếng ve ngân

Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào

Trời xanh càng rộng càng cao

Đôi con diều sáo lộn nhào từng không…

(Khi con tu hú)

III. KẾT BÀI

–   "Tả tình hay tả cảnh, kể chuyện minh hay kể chuyện người, với Tố Hữu, cũng chỉ là để nói cho được cái lí tưởng ấy mà thôi" (Chế Lan Viên). Đó là lí tưởng chính trị. Nhưng trong thơ Tố Hữu, lí tưởng đã trở thành niềm say mê riêng và thơ chính trị của Tố Hữu mang đậm nét trữ tình.

–   Tóm lại thơ Tố Hữu là sự kết hợp giữa chính trị và nghệ thuật, là sức cổ vũ mạnh mẽ đối với cách mạng Việt Nam và hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ.